Προστασία από Ηλεκτροπληξία
Αυτόματη Διακοπή Τροφοδοσίας, SELV, PELV
Μέτρα προστασίας από άμεση και έμμεση επαφή. Χρόνοι αποσύνδεσης για TN και TT συστήματα.
Θέματα που καλύπτονται
- Βασική προστασία (άμεση επαφή): μόνωση, φραγές
- Προστασία από σφάλμα (έμμεση): ADS
- Χρόνοι αποσύνδεσης TN: ≤0,4s (230V) / ≤0,2s (400V)
- Χρόνοι αποσύνδεσης TT: ≤0,2s (230V) / ≤0,07s (400V)
- Απαίτηση TT: Ra × IΔn ≤ 50V
- IT σύστημα: εποπτεία μόνωσης IMD
- SELV (≤50V, γαλβανικά απομονωμένο, αγείωτο)
- PELV (≤50V, επιτρεπόμενη γείωση)
- FELV (χαμηλή τάση χωρίς πλήρη απομόνωση)
⚡ Πώς Προστατευόμαστε από την Ηλεκτροπληξία
Ηλεκτροπληξία είναι η διέλευση ρεύματος μέσα από το ανθρώπινο σώμα. Επικίνδυνο θεωρείται κάθε ρεύμα που μπορεί να προκαλέσει κοιλιακό ινιδισμό· γι' αυτό το πρότυπο θέτει ως όριο ασφαλούς τάσης επαφής τα 50 V AC (25 V σε ειδικούς χώρους).
Η προστασία οργανώνεται σε τρία επίπεδα:
- ▸Βασική προστασία — εμποδίζει την επαφή με ενεργά μέρη υπό κανονικές συνθήκες (άμεση επαφή)
- ▸Προστασία σε περίπτωση σφάλματος — ενεργοποιείται όταν αστοχήσει η μόνωση (έμμεση επαφή)
- ▸Πρόσθετη προστασία — εφεδρεία όταν αποτύχουν τα προηγούμενα: το ΔΔΡ ≤30 mA
🚧 Βασική Προστασία (Άμεση Επαφή)
Μέτρα που εμποδίζουν τον άνθρωπο να αγγίξει ενεργά μέρη που βρίσκονται κανονικά υπό τάση:
- ▸Βασική μόνωση των ενεργών μερών — αφαιρείται μόνο με καταστροφή της
- ▸Φραγές και περιβλήματα με βαθμό προστασίας τουλάχιστον IPXXB / IP2X
- ▸Εμπόδια και τοποθέτηση εκτός περιοχής προσέγγισης (για χώρους με ειδικευμένο προσωπικό)
🔁 Προστασία σε Σφάλμα — Αυτόματη Διακοπή (ADS)
Το βασικό μέτρο προστασίας έμμεσης επαφής είναι η Αυτόματη Διακοπή της Τροφοδοσίας (ADS). Όταν η μόνωση αστοχήσει και η τάση εμφανιστεί σε μεταλλικό μέρος, η διάταξη προστασίας πρέπει να αποζεύξει το κύκλωμα μέσα σε καθορισμένο χρόνο — πριν η τάση επαφής γίνει θανατηφόρα.
Προϋπόθεση: όλα τα εκτεθειμένα αγώγιμα μέρη συνδέονται σε αγωγό προστασίας PE και υπάρχει ισοδυναμική σύνδεση.
⏱️ Χρόνοι Αποσύνδεσης — TN Συστήματα
Μέγιστοι χρόνοι για τερματικά κυκλώματα έως 63 A με ρευματοδότες ή έως 32 A που τροφοδοτούν σταθερό εξοπλισμό (Πίνακας 41.1, HD 60364-4-41):
| Ονομαστική τάση U₀ | Μέγιστος χρόνος (AC) |
|---|---|
| 50 V < U₀ ≤ 120 V | 0,8 s |
| 120 V < U₀ ≤ 230 V | 0,4 s |
| 230 V < U₀ ≤ 400 V | 0,2 s |
| U₀ > 400 V | 0,1 s |
⏱️ Χρόνοι Αποσύνδεσης — TT Συστήματα
| Ονομαστική τάση U₀ | Μέγιστος χρόνος (AC) |
|---|---|
| 50 V < U₀ ≤ 120 V | 0,3 s |
| 120 V < U₀ ≤ 230 V | 0,2 s |
| 230 V < U₀ ≤ 400 V | 0,07 s |
| U₀ > 400 V | 0,04 s |
🧮 Η Συνθήκη Αποσύνδεσης
Για να αποζευχθεί το κύκλωμα εγκαίρως, η σύνθετη αντίσταση του βρόχου σφάλματος πρέπει να είναι αρκετά μικρή ώστε το ρεύμα σφάλματος να ενεργοποιήσει τη διάταξη προστασίας:
όπου Zs η αντίσταση βρόχου σφάλματος, Iα το ρεύμα που εξασφαλίζει αποζεύξη εντός του απαιτούμενου χρόνου, U₀ η τάση φάσης–γης. Έλεγχος με τον calculator Βρόχος Σφάλματος.
🛡️ Πρόσθετη Προστασία — ΔΔΡ ≤ 30 mA
Ακόμη κι όταν τηρούνται όλα τα παραπάνω, παραμένει υπολειπόμενος κίνδυνος (φθαρμένο καλώδιο συσκευής, απροσεξία). Το ΔΔΡ με IΔn ≤ 30 mA αποζεύγει σε κλάσματα δευτερολέπτου σε ρεύμα διαρροής — είναι υποχρεωτικό σε όλα τα τερματικά κυκλώματα (εθνική απαίτηση, βλέπε Ενότητα 1).
🔒 Προστασία με Πολύ Χαμηλή Τάση — SELV / PELV / FELV
Εναλλακτικά της ADS, η χρήση πολύ χαμηλής τάσης (≤ 50 V AC) εξαλείφει εξ ορισμού τον κίνδυνο. Η πηγή πρέπει να είναι ασφαλείας — μετασχηματιστής ασφαλείας ή ισοδύναμη.
| Τύπος | Όριο τάσης | Γείωση κυκλώματος | Απομόνωση από τη γη/άλλα κυκλώματα |
|---|---|---|---|
| SELV | ≤50 V AC / ≤120 V DC | Αγείωτο | Πλήρης (ασφαλής διαχωρισμός) |
| PELV | ≤50 V AC / ≤120 V DC | Επιτρέπεται γείωση | Πλήρης (ασφαλής διαχωρισμός) |
| FELV | ≤50 V | — | Χωρίς πλήρη — απαιτεί μέτρα όπως στη ΧΤ |